Veel gestelde vragen

Hieronder volgt een kleine bloemlezing uit de meest gestelde vragen en antwoorden.

Wat is vrijmetselarij?

Vrijmetselarij is in essentie een methode. Een methode die ervan uitgaat dat ieder mens door het beoefenen van de ‘Koninklijke Kunst’ (de gebruikmaking van symbolen en het gezamenlijk opvoeren van rituelen) in staat is om de eigen kern beter te leren kennen en daardoor beter in staat is zichzelf en de maatschappij waardevoller te maken. Maar de vrijmetselarij kent geen leerstellingen en zeker geen dogma‘s. Zij staat dan ook open voor al dan niet actieve aanhangers van de Christelijke Kerken, Boeddhisme, Hindoeïsme, Islam, Jodendom en alle andere geloofsovertuigingen, mits deze mannen zich volledig openstellen voor andere dan de eigen leerstellingen en respect voor de mening van anderen tonen. Ook niet gelovigen kunnen lid worden van de vrijmetselarij. Fanatisme laat zich echter niet met de vrijmetselarij verenigen. De vrijmetselarij richt zich in essentie op de persoonlijke ontwikkeling van het individu. De laatste decennia wordt ook in het Westen de mens er zich in brede kring van bewust dat er meer is tussen hemel en aarde dan materiële genoegens en bezit en daardoor indringend op zoek is naar spiritualiteit. De Vrijmetselarij biedt een al 250 jaar beproefde methode om in die behoefte te voorzien.

Wat onderscheidt vrijmetselarij van andere clubs?

Het onderscheid is de werkwijze en vooral de daarbij horende ritualen en symbolen. De vrijmetselarij is een leerschool tot het zelfstandig zoeken naar waarheid, zonder opgelegde dwang. Er is geen verplichte literatuur, geen examen. De vrijmetselaar verwerpt dogmatische en totalitaire opvattingen. Hij zoekt wat mensen samenbrengt en neemt weg wat hen verdeelt. De Vrijmetselarij is een eigentijdse stroming, geworteld in een eeuwenlange traditie. Los van enige politieke of religieuze beweging is iedere vrijmetselaar zich bewust van zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het streven van de vrijmetselaar is aan zichzelf te bouwen, zijn ´ruwe steen´ te bewerken, om daardoor bewuster in de samenleving te functioneren en op deze manier voor anderen en zichzelf in het dagelijks leven meer te betekenen.

Wat is een vrijmetselaar?

In artikel 1 van de Grondwet heeft de Orde getracht het profiel van een vrijmetselaar te schetsen. Dit artikel luidt: “Een vrijmetselaar is een vrij man van goede naam die is ingewijd in een tot de Orde behorende loge of in een loge die werkt onder een door de Orde erkende Grootloge. Hij werkt samen met andere vrijmetselaren met behulp van symbolen en rituelen aan zijn persoonlijke vorming. Die symbolen en rituelen zijn door de traditie gegeven; ze worden door de vrijmetselaar naar eigen inzicht geïnterpreteerd. De gezamenlijke arbeid inspireert hem ook naar vermogen bij te dragen aan een betere samenleving. De vrijmetselaar zoekt op wat mensen verbindt en tracht weg te nemen wat hen verdeelt, opdat het ideaal van een allen verbindende broederschap gestalte kan krijgen. Daarbij aanvaardt hij een persoonlijke verantwoordelijkheid ten opzichte van de wereld, die hij ziet als een te voltooien bouwwerk waarvan ieder mens een levende bouwsteen is. Hij verricht die arbeid in het licht van een hoog beginsel, symbolisch aangeduid als Opperbouwmeester van het Heelal. De vrijmetselaar erkent de hoge waarde van de menselijke persoonlijkheid, de gelijkwaardigheid van alle mensen, ieders recht om zelfstandig te zoeken naar waarheid en ieders verantwoordelijkheid voor zijn doen en laten. Vrijmetselaren betrachten verdraagzaamheid en streven naar harmonie; mede daardoor kunnen de loges ontmoetingsplaatsen zijn voor mannen met uiteenlopende achtergronden. De gezamenlijke arbeid leidt tot beleving van verbondenheid van alle vrijmetselaren. Die verbondenheid wordt broederschap genoemd.” Dat gezegd hebbende geldt dat iedere vrijmetselaar een ander antwoord zal geven op de vraag wat een vrijmetselaar precies is. Aangezien vrijmetselarij vooral een persoonlijke aangelegenheid is, kan dit niet anders dan een logische consequentie zijn.

Kan iedereen vrijmetselaar worden?

Het lidmaatschap van de Orde, en daarmee dat van de loge, staat open voor iedere man van goede naam; dat wil zeggen zijn reputatie mag geen aanleiding geven tot discussie. Hij moet zich kunnen verenigen met de statuten en reglementen van de Orde en de gekozen loge. Er bestaat geen enkele beperking naar geloof, ras, afkomst, maatschappelijke positie of nationaliteit. De minimale leeftijd is 21 jaar. Bijkomend heeft Iedere loge een eigen identiteit. Loges zijn een resultante van hun geschiedenis en de manier waarop de leden zich tot elkaar verhouden. Van belang is dat een kandidaat zich bij de gekozen loge thuis gaat voelen. Om daar over en weer zeker van te zijn wordt er een aantal gesprekken gevoerd met de kandidaat, alvorens hij als lid zal worden aangenomen.

Is er een aanwezigheidsplicht?

Bij gesprekken met een kandidaat wordt hem duidelijk gemaakt dat de loge na zijn toetreding van hem verwacht dat hij de bijeenkomsten zo veel mogelijk bijwoont en ook in de loge actief is: door het vervullen van functies en het leveren van bijdragen aan de gedachtewisseling. Alleen bij een goede participatie kan de vrijmetselarij een broeder bieden wat hij daarin wil zoeken. Als daar niet van uitgegaan kan worden, is het de vraag of toetreding wel zin heeft. De participatie is ook voor de loge van belang. Slecht bezochte bijeenkomsten zullen het werken (saamhorigheidsgevoel) en de sfeer in de loge ongunstig beïnvloeden. De gemiddelde opkomst in de loge varieert bij ons van 73 tot 93%.

Wat is dat geheim van de vrijmetselarij?

Door buitenstaanders wordt de vrijmetselarij vaak als geheimzinnig gezien. Dit komt onder andere door het gebruik van niet alledaagse symbolen en rituelen. Die dragen in belangrijke mate bij aan het bijzondere karakter wat van binnen de broederschap wordt ervaren en beleefd. Het is niet eenvoudig daarover aan niet-vrijmetselaren uitleg te geven. De terughoudendheid die daardoor onwillekeurig optreedt, wordt door anderen als geheimzinnig ervaren. Daarnaast is het regel dat hetgeen besproken en beleefd wordt binnen de broederschap niet wordt doorverteld aan derden. Dit heeft alles te maken met privacy, respect en openhartigheid en niets met geheimzinnigheid. In de derde plaats zal het besloten karakter van de loge het beeld van geheim genootschap wel eens versterkt hebben. Toch wil het besloten karakter in feite niet méér zeggen dan dat alleen leden en genodigden toegang hebben tot de loge. Net als bij de meeste andere verenigingen, trouwens.
En dan is er nog het ‘geheim’ dat besloten zou liggen in de rituele handelingen en ook dat is een misvatting. Een echt geheim heeft de vrijmetselarij niet of het moet de zeer persoonlijke beleving van iedere vrijmetselaar zijn die eigenlijk niet goed onder woorden gebracht kan worden. Dat is niet geheimzinnig, maar pure onmacht.

Wat bedoelen we met leerling, gezel en meester?

In de reguliere vrijmetselarij zijn er drie graden; die van leerling, gezel en meester. Deze drie graden zijn volkomen gelijkwaardig aan elkaar, er is geen verschil in status tussen de leerling-vrijmetselaar (1e graad) en meester-vrijmetselaar (3e graad). Eerstgenoemde is net aan zijn reis begonnen door de vrijmetselarij, laatstgenoemde heeft minimaal twee jaar reiservaring in zijn bagage, maar het zijn beide reizigers op hetzelfde traject en niemand kan of wil beoordelen wie al verder op zijn traject gevorderd zou zijn.

Hoe is de vrijmetselarij georganiseerd?

Elke loge in Nederland ressorteert onder de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden te Den Haag. Dit is voor Nederland het – democratisch gekozen – overkoepelende orgaan. De loge zelf is een normale vereniging en aldus ingeschreven in het verenigingsregister bij de Kamer van Koophandel. De vereniging functioneert bestuurlijk als een zelfstandige eenheid met statuten en een huishoudelijk reglement. Hierin is de wijze van bestuur, het wisselen van bestuursfuncties, de verplichtingen t.a.v. het huishoudelijk reglement en huishoudelijke vergaderingen, financiële zaken, aanneming van leden etc. geregeld. Elk land is met een eigen organisatie structuur, een eigen hoofdbestuur en een eigen beginselverklaring autonoom. Loges zijn nationaal en internationaal met elkaar verbonden, maar boven het landelijk niveau is er geen sprake meer van een hogere organisatiestructuur, hooguit van samenwerkingsverbanden. Er is derhalve wat vrijmetselarij betreft geen hogere macht dan de landelijke Orde. Soms gehoorde suggesties van een wereldwijd complot behoren alleen daarom al tot het rijk der fabelen.

Wat is een loge?

Loge is afgeleid van het Engelse woord ‘lodge’. De oudste betekenis van dat Engelse woord is bouwloods. Die was in de middeleeuwen bij de bouw van grote werken, zoals een kathedraal, aanwezig. Er werd materiaal opgeslagen en uitgereikt, instructies betreffende de bouw gegeven en ontvangen en er kon buiten de werkuren verpozing worden gezocht. Daaruit is de betekenis voortgekomen van het lokaal waar vrijmetselaren hun arbeid verrichten. Het heeft ook de betekenis gekregen van de groep vrijmetselaren die aan hetzelfde bouwwerk arbeidden, die elkaar dus regelmatig ontmoetten en die deze contacten institutionaliseerden.

In het huidige spraakgebruik heeft het woord loge verschillende betekenissen: een lokale vereniging van vrijmetselaren (hoeveel loges zijn er), de bijeenkomsten (vanavond is er loge), het gebouw en in het bijzonder de ruimte waar het ritueel gebeuren plaatsvindt (de loge moet nog ingericht worden) en tenslotte ook het vrijmetselaarsschap (hij is lid van een loge).

Hoe word ik lid?

Door uw mogelijke belangstelling daarvoor kenbaar te maken bij een vrijmetselaar die u toevallig kent. Hij zal u met veel plezier begeleiden op de vervolgstappen die nodig zijn. Kent u geen vrijmetselaar? Dan kunt u contact opnemen met de voorlichter en/of secretaris van een loge bij u in de buurt (voor contactinformatie: www.vrijmetselarij.nl) . Ook dan wordt u doorgaans uiterst welwillend verder geholpen. Bij Deugd en IJver mailt u uw interesse en er wordt zo spoedig mogelijk contact met u gezocht. Tijdens een oriënterend gesprek wordt u vervolgens vrijblijvend uitgelegd wat er verder nog komt kijken bij een beoogd toetreden tot de Orde. Daarbij wordt namelijk niet over één nacht ijs gegaan. Het heeft allemaal enige tijd nodig. Waarom dat zo is, wordt u bij dat gesprek ook haarfijn uitgelegd.

Is vrijmetselarij alleen voor mannen?

Van oudsher is de vrijmetselarij een broederschap, een inwijdingsgenootschap waartoe alleen mannen wordt toegelaten en dat is bij de meeste loges nog altijd het geval. Daarmee is de vrouw niet uitgesloten; bij meerdere gelegenheden per jaar wordt de aanwezigheid van de dames bijzonder op prijs gesteld. Bij dat soort gelegenheden worden gewoonlijk ook de weduwen van overleden broeders uitgenodigd.

Sinds 1947 bestaat er echter ook een vrijmetselaarsorde waarvan alleen vrouwen lid kunnen zijn: Vita Feminea Textura. Deze orde gebruikt de weefster-symboliek. In Friesland is de loge Quintessens daar een voorbeeld van. Daarnaast bestaat er al langere tijd gemengde vrijmetselarij, waarvan zowel mannen als vrouwen lid kunnen worden. In Leeuwarden is de loge Fiat Lux daar weer een voorbeeld van. Er is voor iedereen, mannen èn vrouwen, dus een vrije keuze op het gebied van vrijmetselarij.

De Orde van Vrijmetselaren

De Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden is het organisatorisch verband waarbinnen de voorwaarden worden geschapen om vrijmetselarij te kunnen beoefenen in de traditie waarin dat sinds de oprichting is gebeurd. Het beleid van de Orde is er op gericht om zoveel mogelijk mannen in de gelegenheid te stellen vrijmetselarij te kunnen beoefenen. De Orde telt momenteel 168 loges, met gezamenlijk circa 6000 leden.

Meer vragen en antwoorden

Op de officiële website van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden kunt u meer vragen en antwoorden lezen en zoeken naar een loge bij u in de buurt als u niet in Friesland woont.